Ilisimatusarneq

Nalunaarusiaq 25. september 2025-mi saqqummiunneqartoq Anna Karlsdóttir-ip  University of Iceland-imeersup allataraa.
Inuusuttut ilinniagaqanngitsut, suliffeqanngitsut aamma sungiusagaqarsimanngitsut nalunaarusiami ukkatarineqarput, taakkununngalu peqqutaasut, kingunerisassat aamma ingerlariaqqinnissaannut suliniutit ikiuutaasinnaasut nassuiarneqarput.
Ilinniarfinnit taamaatitsinernut, tarnikkut atugarliuutinut aamma sumiiffimmi periarfissaqannginnermut nassuiaatissat inuusuttut ilinniartitaanerup avataanut inissittarnerannut peqqutaasartut nalunaarusiami erseqqissumik allaaserineqarput.
Ilutigalugulu ilaatigut siusissukkut iliuuseqarnikkut, ujartuilluni suliaqarnikkut aamma naleqqussakkanik tapersersuinissamik neqerooruteqarnikkut siunissamut aqqutissat tikkuunneqarput.
Ilinniagaqalernissamut, suliffeqalernissamut inuiaqatigiinnilu peqataanerulernissamut ilisimasanik pitsaasunik nutaanillu inuusuttut amerlanerusut periarfissagissaarnerulernissaat paasisaqarfigilerusukkukku nalunaarusiaq atuaruk.

3. februar 2026-mi nalunaarusiaq Kalaallit Nunaanni Naatsorsueqqissaartarfimmit saqqummersinneqarpoq, tassanilu ersersinneqarluni ilinniagaqalernissami suliffeqalernissamilu 2024-mi kalaallit inuusuttut qanoq inissisimanersut.
   16-init 25-nut ukiullit ilaat qanoq amerlatigisut suliffeqarnersut, ilinniartuunersut imaluunniit taakku marluk avataanni inissisimanersut takutinneqarpoq, taakkununngalu atatillugu ukioqarnerup najugaqarnerullu tungaatigut assigiinngissutaasut ukkatarineqarlutik.
   Kalaallit Nunaanni inuusuttut akornganni ineriarneq tamakkerlugu takussutissinneqarpoq, aammalu sumi unammilligassat annertunerpaanersut nalunaarusiami takutinneqarpoq.
   Kalaallit Nunaanni ilinniagaqalernissamut suliffeqalernissamullu inuusuttut atassuteqarnerat ersarissunik paasissutissanillu tunngaveqartoq nalunaarusiami atuaruk.

Dr. Rosie Alexander-imit Aarhus Universitet-imeersumit nalunaarusiaq suliarineqarpoq, tassanilu qeqertani isorliunerusunilu inuusuttut ilinniagaqanngitsut suliffeqanngitsullu pitsaanerusumik qanoq tapersersorneqarsinnaanersut ukkatarineqarpoq.
Inuiaqatigiinni annertunngitsuni unammilligassat immikkut ittut inuusuttut naapittagaat erseqqissumik ilisimatitsissutigineqarput, aammali ataatsimoornerni nukittuuni qanimullu suleqatigiinnerni periarfissat tikkuarneqarlutik.
Angusaqarniarluni sumiiffimmik aallaaveqarluni suliniuteqarnerup pingaarluinnassusia nalunaarusiami takutinneqarpoq – inuusuttunut ataasiakkaanuinnaanngitsoq, aammali inuiagaqatigiit ineriartornissaannut.
Inuusuttunut inuiaqatigiinni qeqertaneersunut periarfissat qanoq pitsanngorsarneqarsinnaanersut ilisimalerumallugu annertunerusumillu takunnissinnaaneq paasiumallugu nalunaarusiaq atuaruk.

AQQUT-mi anguniagassatut takorluukkat ilagaat AQQUT-ip suliaasa ilisimatusarnermik tunngaveqalernisaannut peqataanissaq. Taamaammat AQQUT-mi katsorsaasut ilaat tarnip pissusaanik immikkut ilisimasalik Sussanne Hangård Vendelbo, Anja Hvidtfeldt Stanek Syddansk Universitetimeersoq suleqatigalugu, aliasunneq qulequtsiullugu misiliutitut suliniummik ingerlatsinissamut, Kalaallit Nunaanni Ilisimatusarnermi Siunnersuisoqatigiinnit taperserneqarnerat nuannerpoq.

Ilisimatusarnermi nalunaarusiaq maanna www.aqqut.gl -ip nittartagaani pissarsiarineqarsinnaanngorpoq. Nalunaarusiami Qinngornerup (AQQUT-mi ilinniartunut siunnersuisarfiusimasup) annaasaqarsimasunut qarasaasiakkut tapersersoqatigiiffia, tassanilu peqataanerup ilinniartunut qanoq naapertuutsiginera misissoqqissaarneqarpoq. Nalunaarusiami pingarnertut inerniliussat ilaat naapertorlugit, misissueqqissaarneq makkunannga tikkuussivoq:

1. “Nipangiussineq aliasunnermik annertusaallunilu sivitsorsaaavoq, aliasunneq ajornartorsiutinngortippaa.”
2. “ Ilaqutariinni qanigisanilu attavigisani aliasunnermi misigissutsit pillugit nipangiussineq, allanik annaasaqarnermik kinguneqarsinnaavoq; ass. ilaqutariinni ilaasut aapparisallu akornanni ataqatigiinneq ajornakusuulissaaq, illuatungeriit misigissutsimikkut avissaarsinnaapput, qimataasut imminut toqunnissamik eqqarsalersinnaapput, imminut toqoriarsinnaapput imal. aliasunneq ingalassimaniarlugu imigassamik hashimilluunniit atuilersinnaapput.”
3. “Aliasunneq allanik avitseqateqarnikkut oqinnerulersarpoq”

Annaasaqarsimasunut qarasaasiakkut tapersersoqatigiinnerit danskisut ingerlanneqarput, ilinniartullu kalaallisut oqalukkusuttut oqalutseqartinneqarlutik. AQQUT ilisimatuasarnermi nalunaarusiap nammassineqarneraniit ilinniartut peqatigalugit annaasaqarsimasunut qarasaasiakkut tapersersoqatigiiffik pingasoriarlugu ingerlanneqarpoq. Tarnip pissusaanik immikkut ilisimasallip Sussanne Hangård Vendelbo ineriartortitseqataanermullu suliaqartumut tarnip pissusaanik immikkut ilisimasallip Laila Marie Lund-ip, tamatuma kingorna ilisimasaminik misilittakkatik ingerlateqqippaat. AQQUT-mi katsorsaasut kalaallisut oqaasillit marluk annaasaqarsimasunut qarasaasiakkut tapersersoqatigiinnernik kalaallisut ingerlanneqartumik.

Taamaalillutik qarasaasiakkut ingerlatsinerit taamaattut ass. amerlanerusunut iluaqutaasussanngorlugit, allanik taama misigisaqarsimasunik avitseqateqarnissap annilaanganermik ajornartorsiutilinnut tapersersoqatigiiffittut inerisarneqarnissaattaaq pilersaarutaavoq.